De neus van Cyrano de Bergerac

De neus van Cyrano de Bergerac was lang. Heel erg lang. Heb je wel eens gehoord van deze neus? Weet je sowieso wie Cyrano was?

In dit blogje lees alles over de man, het toneelstuk dat op zijn leven gebaseerd is en nog steeds overal ter wereld wordt gespeeld. En wat heeft dit nu precies met het pittoreske stadje Bergerac te maken? Lees snel verder over de neus van Cyrano de Bergerac.

Bronzen beeld van Cyrano de Bergerac, vervaardigd door Mauro Corda in 2005 staat midden in het stadje

J'adore des films

In 1990 was ik 25 jaar oud, ik woonde in Uppsala, Zweden en was gek op film. Daarom werkte ik als vrijwilliger in het bestuur van het Uppsala Short Film Festival. Het was een geweldige tijd, we zagen zoveel films, en ik herinner me dit dramatische verhaal met Gérard Depardieu in de hoofdrol nog heel goed. Zo gaat het verhaal:

De neus van Cyrano de Bergerac

Dit verhaal begint in het jaar 1640. Cyrano de Bergerac is aanvoerder van een regiment en staat bekend om zijn dichttalent, maar vooral om zijn uitzonderlijk grote neus. Hij is tot over zijn oren verliefd op zijn nicht Roxanne, maar durft niet in haar buurt te komen. Te bang dat ze hem weerzinwekkend zou vinden.

Ook een van zijn kadetten, Christian, is stapelverliefd op de begeerlijke Roxanne. Christian is een mooie jongen, maar heeft weinig inhoud. Daarom vraagt Christian of Cyrano hem wil helpen, aangezien Cyrano prachtig schrijven kan.

Goedmoedig als hij is, dicht Cyrano de mooiste liefdesbrieven, die hij in het oor van Christian fluistert onder het balkon van Roxanne. Christian spreekt ze zin voor zin uit. En dat heeft effect. Roxanne wordt erdoor betoverd, zonder te weten dat de zoete woorden eigenlijk uit de mond van Cyrano komen, die naast Christian in de schaduw staat opgesteld.

Dit beeld is van Jean Varogueau uit 1977 en staat op Place de la Mirpe

Meer kapers op de kust

Maar er is nog een aanbidder. Graaf de Guiche, die weer een rang boven Cyrano heeft, is ook al idolaat van Roxanne en vraagt haar pardoes ten huwelijk. Roxanne heeft geen enkel interesse en trouwt daarom, weer met hulp van haar neef Cyrano, zo snel mogelijk met de mooie jonge Christian. Als straf hiervoor stuurt de graaf beide mannen naar het font tegen de Spanjaarden.

Oorlog en ellende

Cyrano schrijft, in de naam van Christian, en met bloedend hart, twee brieven naar Roxanne per dag vanuit het front. Verliefd en ongerust als ze is, komt op een dag Roxanne met voedsel naar de hongerige soldaten. Nu verklaart ze dat ze niet alleen houdt van het mooie uiterlijk van Christian, maar ook van zijn innerlijk. Zelfs als hij lelijk zou zijn, zou ze nog van hem houden, zegt ze. Dit raakt Christian, want eigenlijk bedoelt ze hiermee dat ze van Cyrano en zijn neus houdt. En niet van hem.

Het lot bepaalt dat Christian op dat moment wordt neergeschoten door de vijand. Cyrano drukt hem echter op het hart dat Roxanne echt van hem houdt. Dan sterft hij in de armen van Roxanne.

Cyrano sterft

De weduwe Roxanne neemt vol verdriet haar intrek in een klooster. Cyrano komt wekelijks langs en samen halen ze herinneringen op aan Christian. Graaf de Guiche is nog steeds vol wraaklust en pleegt een aanslag op Cyrano die dan gewond en al toch op bezoek komt bij Roxanne. Lees maar snel verder:

Het is donker. Zijn bloedend hoofd verbergt hij onder zijn hoed. De neus van Cyrano de Bergerac steekt er onder uit. Hij vraagt Roxanne of ze de laatste brief die Christian haar schreef nog een keer wil voorlezen. Ze haalt de brief tevoorschijn, maar Cyrano is al begonnen om hem voor te dragen. Hij heeft immers deze brief geschreven en niet Christian.

Dan valt haar mond open en begrijpt ze eindelijk hoe de vork in de steel zit.

Ondertussen haalt Cyrano zijn laatste adem.

De schrijver Cyrano de Bergerac

Cyrano heeft dus echt bestaan. Hij leefde in de 17e eeuw in Parijs en was behalve militair ook dichter en schrijver van een soort sciencefiction verhalen over een avonturier die in een kist vliegritjes maakt naar de sterren zoals beschreven in ' Een maanreis, of Opstijging tot en bereizing van de maan' uit 1657. En ja, hij had een grote neus.

Het toneelstuk van Edmond Rostand

Dit tragikomische verhaal bleef de ronde doen gedurende de volgende eeuwen. In 1897 maakte Edmond Rostand er een toneelstuk van. Het is zo'n lekker lopend verhaal, en dat in vers gesproken en het wordt nog steeds opgevoerd.

In 2025 bijvoorbeeld in Nederland door Bos Theater Producties met Jeroen Spitzenberger in de hoofdrol. Bovendien is het in de laatste honderd jaar al acht keer verfilmd waarvan drie stomme versies. Ik zag dus de versie met Gerard Depardieu en zwijmelde weg bij de prachtige teksten en romantische setting.

Bergerac en marketing

'De Bergerac' in het frans betekent letterlijk 'Uit Bergerac'. Ik dacht altijd dat deze Cyrano uit Bergerac kwam. Maar dat klopt helemaal niet. Hij is geboren in Parijs!

Wel kwamen de adellijke voorvaders van deze schrijver, dichter en militair uit de omgeving van het prachtige stadje Bergerac aan de oever van rivier de Dordogne.

Het is dus een prachtige marketing-act van het stadsbestuur om deze bijzondere man en zijn melodramatische verhaal deel uit te laten maken van het verhaal van Bergerac. Zo staan er op meerdere plekken beelden van hem in de stad. Prachtig verhaal, toch!

De brug uit de 13e eeuw werd opnieuw gebouwd na een verwoestende overstroming in 1783

To Do in Bergerac

Bergerac, het prachtige stadje met de standbeelden van de neus van Cyrano de Bergerac is een prachtig stadje aan de rivier de Dordogne en hier kun je heerlijk eten, een terrasje pakken of leuk winkelen. Er is van alles te doen:

• Bezoek de pelgrimskerk St Jacques, met bijzondere klokkentoren en oculus uit begin 1500, vlak achter het beeld van Corda

• In het Maison des Vins de Bergerac gevestigd in het Recollectenklooster Quai Cyrano (ook VVV-kantoor) kun je wijn proeven en meer leren over de wijnen van Bergerac

• Er is een gezellige markt iedere woensdag en zaterdagochtend tot 12.00

• Interessant is ook het Tabaksmuseum dat vertelt over de 3000 jaar lange tradities van deze streek

• Bezoek de in 2025 gerestaureerde prachtige overdekte markthal om oesters te eten of de heerlijkste kazen te kopen

• De Eclise de Notre Dame is zeker een bezoekje waard

• In de zomer zijn veel optredens aan de kade voor het Maison des Vins

• Ga ook naar het gratis museum en cultureel centrum Dordanha met mooie expo's over de geschiedenis van de stad

Prachtig fietspad

Er is een rustig verhard vlak fietspad langs de Dordogne aangelegd. Het is een prachtige route van zo'n 20 kilometer vanuit Villa Le Merle. Electrische fietsen zijn te huur in Lalinde zoals bij Biking Dordorgne.

Heb jij nog andere tips of verhalen over de neus van Cyrano de Bergerac? Deel ze hier graag als comment!